على ربانى گلپايگانى

98

درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )

اگر تاكنون دستگاه حكومت اموى ، امام حسين عليه السّلام و يارانش را خارج از دين اسلام و شورشگر عليه خليفه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله معرّفى مىكرد و با اين شعار فريبنده ، علويان و شيعيان را تحت شكنجه و آزار قرار مىداد ، اما اينك امام حسين عليه السّلام شعار امر به معروف و نهى از منكر و مبارزه با بدعت و فساد دستگاه حكومت اموى و اصلاح امت اسلامى را مطرح كرده و با هزينه‌ى سنگين شهادت و اسارت آن را در فرهنگ عمومى مسلمانان آن زمان تزريق و ترويج نموده و از آن پس راه مبارزه و جهاد با امويان را به روى آزادمنشان گشود . و نه‌تنها شيعيان دست به قيام‌هاى پياپى عليه بنى اميه زدند ، بلكه فرقه‌هاى ديگرى چون قدريه و معتزله نيز اين روش را برگزيدند . قيام‌هايى چون قيام عدّه‌اى از شيعيان كوفه به رهبرى سليمان بن صرد خزاعى ، قيام مختار ، و قيام زيد بن على همگى از قيام عاشورا الگو مىگرفتند . كوتاه سخن آن‌كه با قيام خونين كربلا روحيه‌ى جرأت و شهامت و شهادت‌طلبى و آزادى خواهى در مسلمانان و خصوصا شيعيان بيدار شد ، و از آن پس خواب راحت را ، هرچند به قيمت زندانى شدن ، تحمّل شكنجه و شهادت در راه خدا ، بر زمامداران اموى حرام كردند . البته ، در اين دوران فراز و نشيب‌هاى بسيارى رخ داده است كه نقل و بررسى آنها در اين مجال نمىگنجد . نكته ديگرى كه در اين دوران قابل تأمّل و تحقيق است ، روشى است كه ائمه‌ى اهل بيت عليهم السّلام در مبارزه با دستگاه حكومت اموى از يك سو ، و رهبرى فكرى ، اجتماعى و تربيتى جامعه‌ى اسلامى از سوى ديگر برگزيده بودند . امام زين العابدين عليه السّلام كه مدّت سى و پنج سال پس از شهادت امام حسين عليه السّلام عهده‌دار امر امامت بود روش مبارزه‌ى منفى با امويان را برگزيده بود ، اهتمام او بر اين بود كه